غلامحسين افضل الملك

مقدمه 13

افضل التواريخ ( فارسي )

حمد بارى جل و عز سر سخن « افضل التواريخ » ، اثر ميرزا غلامحسين خان افضل الملك ، تاريخ عهد مظفرى است ، از سنه‌ى 1313 الى 1317 هجرى قمرى . تاريخى است « رسمى » ، به قلم « مورخى دولتى » . مع هذا ، نقطه عطفى است در سير تاريخنگارى سده‌ى پيشين ؛ نمونه‌ايست از تطور « تاريخنگارى سنتى » در آن سنوات . درين « سر سخن » ، به طرح سه مطلب بسنده خواهد شد : نخست ، ترجمانى موجز از احوال افضل الملك ؛ ديگر ، بيان محتواى تاريخى و سبب نگارش اثر حاضر ؛ سر آخر نمودن شيوه‌ى تاريخنگارى ، و اظهار گزينه‌اى از انگارگان نگارنده ؛ بدان‌سان ، و بدان قدر كز خلال افضل التواريخ فراچنگ آيد . افضل الملك ، ميرزا غلامحسين خان نامش : غلامحسين ؛ پدرش : مهدى خان بن على خان الشيرازى الزندى ؛ مادرش : بنت آقا سيد حسن كاشانى ؛ مولدش : تهران ؛ ولادتش : صبح بيست و پنجم شهر محرم الحرام سنه‌ى يكهزار و دويست و هفتاد و نه هجرى قمرى ؛ لقبش : افضل الملك ؛ تخلصش : المعى ؛ مشهور به : اديب كرمانى ، و افضل الملك كرمانى ؛ منصبش به گاه تأليف اين تاريخ : مستوفى ديوان . پس از اتمام تحصيلات ، در سلك « نوكر باب » منسلك ؛ و « چندى حكومت رادگان و چناران و پنج طايفه‌ى اكراد نزديك قوچان و سه طايفه‌ى رشوانلو ، پهلوانلو ، و پروانلو ، و تحويلدارى جنس ديوانى خراسان 1 » يافت . سپس ، « حكومت خاف و تربت حيدرى و پيشكارى ماليات سبزوار و تصفيه‌ى ماليات قوچان » 1 به دو مفوض آمد . سنواتى نيز « رياست دار الانشاء و دفتر خراسان » 1 را داشت . مدتى ، « پيشكار ماليات قم و ساوه و زرند بود . » 1 درسنه‌ى « هزار و سيصد و سى و يك هجرى ، از طرف دولت ، به معاونت